Szlak kajakowy Wdą Czarna Woda – Osie

Wda między Czarną Wodą a Osowem Leśnym to jeden z tych odcinków, gdzie rzeka prowadzi przez zupełnie różne tereny. Najpierw zalesiona dolina z piaszczystym dnem, potem podmokłe łąki pełne ptactwa. Szlak ma około 21 kilometrów, da się go spokojnie przepłynąć w ciągu jednego dnia, a nurt pomaga na tyle, że nie trzeba się specjalnie wysilać.

To propozycja dla tych, którzy chcą spróbować kajakowania bez stresu. Rzeka tutaj nie stawia przed nikim wyzwań – jest szeroka, płytka, bez niebezpiecznych przeszkód.

Dlaczego Wda ma ciemną wodę

Wda kiedyś nosiła nazwę Czarna Woda, i nie bez powodu. Jej ciemnobrunatna barwa wzięła się z charakteru terenu – rzeka wypływa z Jeziora Krążno, przepływa przez jeziora Równiny Charzykowskiej i lasy Borów Tucholskich, zbierając po drodze związki organiczne z torfowisk i lasów. To właśnie one nadają wodzie ten specyficzny, ciemny odcień. W zacienionych miejscach woda wygląda niemal czarno, choć jest bardzo czysta i przejrzysta.

Sama miejscowość Czarna Woda wzięła swoją nazwę właśnie od rzeki. To niewielkie miasteczko na Kociewiu, na skraju Borów Tucholskich, które od końca XIX wieku było ośrodkiem przemysłu drzewnego. W latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku powstała tu fabryka płyt pilśniowych, wykorzystująca bogactwo okolicznych lasów.

W 1956 roku szlakiem Wdy spływał ksiądz Karol Wojtyła – przyszły papież Jan Paweł II. Na lewym brzegu w okolicy Czarnej Wody można znaleźć pamiątkę tego wydarzenia.

Co zobaczysz podczas spływu Czarna Woda – Osowo Leśne

Start znajduje się w Czarnej Wodzie, gdzie kajaki można zwodować przy przystani kajakowej Kajakarnia. Od razu czeka niewielkie wyzwanie – tuż pod wiaduktem kolejowym i mostem drogowym rzeka przyspiesza i pojawiają się kamienie. Przy niskim stanie wody można o nie zahaczyć, ale to kwestia kilkuset metrów.

Potem wszystko się uspokaja. Wypływasz z miejscowości i zaczynają się lasy i pola. Rzeka jest szeroka, głębokość waha się od pół metra do metra, dno piaszczyste i widoczne przez przezroczystą wodę. Brzegi porastają olchy i sosny – typowy krajobraz Borów Tucholskich.

Pierwsze ciekawe miejsce to Zimne Zdroje, gdzie po prawej stronie można zauważyć dzikie pole biwakowe. Otoczona lasem polanka z miejscem na ognisko i starym drewnianym stołem – idealne na krótki postój. Rzeka tutaj leniwie wije się przez około 3 kilometry aż do Klanin.

Dalej mijasz Czubek i płyniesz w kierunku pola biwakowego Czarne. Za drewnianym mostem w Młyńsku, po lewej stronie, stoi kilka prawdziwych indiańskich tipi. Można tam przenocować, rozbijając własny namiot lub wynajmując jedno z tipi. Właściciele chętnie opowiadają historie związane z tym miejscem.

Kiedy dolina się otwiera

Po opuszczeniu biwaku Czarne charakter trasy się zmienia. Dolina Wdy otwiera się i zamiast lasów pojawiają się podmokłe łąki. To teren bogaty w roślinność i dzikie zwierzęta – można tu spotkać bobry, a nad wodą krążą ptaki wodne. Nurt pozostaje spokojny, rzeka płynie szeroko i bez przeszkód.

Meta spływu znajduje się przed mostem na trasie Borzechowo – Ocypel, na lewym brzegu w Osowie Leśnym. Tutaj stoi pomnik Jana Pawła II, nawiązujący do jego spływu Wdą w 1956 roku – to jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc wśród kajakarzy turystycznych.

Wda ma 198 kilometrów długości, a jej dorzecze wynosi 2325 km². To obok Brdy jedna z najdłuższych rzek w Borach Tucholskich i jeden z najważniejszych szlaków wodnych Pomorza.

Dla kogo jest ten szlak

To trasa dla początkujących. Nie ma tu bystrzy, przeszkód w nurcie ani miejsc wymagających specjalnych umiejętności. Nurt jest na tyle szybki, że pomaga w wiosłowaniu, ale nie na tyle, żeby stwarzać jakiekolwiek zagrożenie. Rodziny z dziećmi dają sobie radę bez problemu.

Odcinek Czarna Woda – Osowo Leśne to około 21 kilometrów, co zajmuje od 4 do 5 godzin czystego pływania. Warto jednak doliczyć czas na postoje – przy ładnej pogodzie trudno się oprzeć, żeby nie zatrzymać się na plaży albo przy którymś z pól biwakowych.

Jeśli 21 kilometrów to za dużo, można skrócić trasę. Popularny wariant to Czarna Woda – Czarne (około 15-16 km, 5 godzin) albo jeszcze krótszy Czubek – Osowo Leśne (około 12 km, 3 godziny). Z kolei ci, którzy chcą płynąć dłużej, mogą przedłużyć spływ do Młynek – wtedy trasa wynosi około 33 kilometry.

Praktyczne informacje o spływie

Wypożyczalnie kajaków w Czarnej Wodzie oferują pełen pakiet usług – kajaki, transport, wodowanie i odbieranie sprzętu. Ceny zależą od długości trasy i liczby osób, ale standardowo wynajęcie kajaka dwuosobowego na cały dzień to koszt około 100-150 złotych. Wodowanie i odbieranie kajaków w większości punktów jest płatne – zwykle 10-20 złotych od kajaka.

Najlepszy sezon na spływy Wdą trwa od maja do września. W czerwcu i lipcu rzeka ma najwyższy stan wody, co ułatwia płynięcie. We wrześniu poziom wody bywa niższy, ale za to mniej ludzi i spokojniej.

Dojazd do Czarnej Wody nie sprawia problemów – miejscowość leży przy szlaku drogowo-kolejowym Berlin-Kaliningrad. Samochodem z Gdańska to około 60 kilometrów (godzina jazdy), z Bydgoszczy około 90 kilometrów. Pociągi kursują regularnie, choć większość wypożyczalni oferuje własny transport z punktu końcowego z powrotem do bazy.

Co warto wiedzieć przed wyprawą

Warto zabrać wodoodporny worek na rzeczy wartościowe – telefon, portfel, dokumenty. Nawet na spokojnej Wdzie zdarza się, że ktoś się zachlapie. Krem z filtrem jest konieczny, bo przez kilka godzin jesteś na pełnym słońcu bez żadnej osłony.

Jedzenie i picie trzeba mieć ze sobą – po drodze nie ma sklepów. W Czarnej Wodzie można zrobić zapasy przed startem, ale potem już tylko natura. Woda pitna, kanapki, owoce – klasyka kajakowa sprawdza się najlepiej.

Jeśli ktoś planuje nocleg, pola biwakowe są rozmieszczone co kilka kilometrów. W Czarnej Wodzie jest duże pole z barem, w Złym Mięsie miejsce na postój, w Czarnym pole namiotowe z pełnym zapleczem. Ceny za nocleg wahają się od 10 do 30 złotych od osoby, w zależności od standardu.

Czarna Woda leży na Szlaku Kamiennych Kręgów, więc ci, którzy zostają na dłużej, mogą połączyć kajakowanie z wycieczką do rezerwatu Kręgi Kamienne. To prehistoryczne kręgi kamienne z epoki brązu, jedno z ciekawszych miejsc archeologicznych w regionie. Podczas spływu jest oznaczone miejsce cumowania dla tych, którzy chcą się tam wybrać.

Miejscowość Złe Mięso ma nietypową nazwę, która według ludowego podania wzięła się od karczmy, która dawno temu stała przy brodzie przez rzekę. Podobno serwowano tam mięso wątpliwej jakości.

Rezerwację kajaka najlepiej zrobić z kilkudniowym wyprzedzeniem, zwłaszcza w weekendy i wakacje. Większość wypożyczalni ma systemy rezerwacji online, co ułatwia sprawę. Ceny obejmują zwykle kajak, wiosła, kamizelki ratunkowe i beczki wodoszczelne na bagaż.